Οι Femmess, μέσα από αυτή την τοιχογραφία, αρθρώνουμε μια έμφυλη ανάγνωση της πόλης και της ιστορίας της. Αντλώντας από τις προφορικές μαρτυρίες και τη συλλογική μνήμη, σε συνεργασία με την ΟΠΙΚΑΣ – Ομάδα Προφορικής Ιστορίας Καστοριάς, φέρνουμε στο φως γυναικεία υποκείμενα που οι κυρίαρχες αφηγήσεις περιθωριοποίησαν ή αποσιώπησαν. Οι μορφές που απεικονίζονται δεν είναι πορτρέτα αλλά συμβολικές συμπυκνώσεις ταυτοτήτων. Ενσαρκώνουν τις προσφύγισσες του Μικρασιατικού του1923 που μετέτρεψαν στη νέα πατρίδα το τραύμα του ξεριζωμού σε δημιουργία. Τις βλαχόφωνες αντάρτισσες του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ που διεκδίκησαν ενεργό ρόλο στην Αντίσταση. Τις σλαβόφωνες που κατά τον Εμφύλιο υπέστησαν διώξεις, φυλακίσεις, κακοποίηση και στιγματισμό ως «κομμουνίστριες». Τις ελληνόφωνες που βίωσαν διαφορετική μεταχείριση στην τοπική κοινωνία. Αποτυπώνει το ρόλο τους στην κοινωνία ως εργάτριες στα καπνά, στους αργαλειούς, στη γούνα, που με την εργασία τους διατήρησαν ακμαίες τις τοπικές βιοτεχνίες. Τις ανασύρει απ΄ την αφάνεια εγγράφοντάς τες στο σώμα της πόλης.
Στο παρόν, η πόλη συνεχίζει να συγκροτείται μέσα από πολλαπλές και άνισες θηλυκές εμπειρίες: γυναίκες με διαφορετικές διαδρομές εκπαίδευσης, κοινωνικής ένταξης και κινητικότητας, ντόπιες και μετανάστριες, με διαφορετικά νομικά καθεστώτα, ταξικές θέσεις, γλωσσικά και πολιτισμικά υπόβαθρα. Αυτές οι εμπειρίες διασταυρώνονται και συχνά περιορίζουν ή καθορίζουν την πρόσβαση των γυναικών σε δικαιώματα, ορατότητα και κοινωνική συμμετοχή. Έτσι, η ανισότητα αναδεικνύεται ως δομική και ιστορικά συνεχής.
Η τοιχογραφία λειτουργεί ως τόπος μνήμης και ορατότητας των πολλαπλών θηλυκοτήτων της πόλης που με τις ιστορίες τους αντιστέκονται στην πατριαρχική δομή της κοινωνίας της.
Femmess και ΟΠΙΚΑΣ